Nhà thơ Xuân Diệu từng nói đại ý: Trong đương đầu học thuật, không phải cứ dàn hàng ngang ra vật nhau là được
Và chúng ta phải cùng cỗ vũ, cổ vũ nhau để vững tâm tham dự cuộc chiến vì công lý, vì lẽ phải, quyết không để mọi việc "mặc cho cuộc thế tự giải quyết". Câu nhận xét của nhạc sĩ Dương Thụ đã nêu được một vấn đề mấu chốt, rất đáng báo động giờ: Lời phê bình thẳng thắn, có trách nhiệm không hiếm khi đã trở nên một món hàng "xa xỉ", bởi đi kèm với nó, tác giả của những lời phê bình ấy lắm khi đã phải lãnh về mình… "quả đắng".
Nói giả tảng này để thấy, "cuộc chiến" phê bình, góp ý, tranh cãi học thuật… hiện nay thực sự là một cuộc chiến ác liệt chứ không hề nhẹ nhõm, đơn giản như ai đó tưởng. Đặc biệt, họ có lượng fans ngưỡng mộ đông đảo, sẵn sàng xung trận để bảo vệ họ trong bất kỳ tình huống nào. Có một câu cách ngôn vẫn hay được nhắc tới trong cuộc sống, rằng thì "Chân lý thuộc về kẻ mạnh". Những thứ tinh hoa, tinh túy bao giờ cũng là của hiếm.
Nói vậy để thấy, tuy chân lý là khách quan, và người nắm giữ chân lý, nắm giữ sự thực cũng có nghĩa họ đã nắm giữ một phần sức mạnh, song cũng không phủ nhận là có những sức mạnh có thể khuynh loát, bóp méo, làm biến dạng chân lý, biến dạng sự thật vào một lúc nào đó, ở một nơi nào đó.
Các nghệ sĩ sáng tác thường thua cuộc nếu "đụng độ" với các nghệ sĩ trình diễn bởi họ luôn xúc tiếp và có nhiều chiêu trò lôi cuốn công chúng. Người tài bao giờ cũng ít hơn người bất tài. Và như vậy, người thẳng thắn phê bình, giúp người khác tìm ra chân lý không hiếm khi phải nhận về mình phần thua thiệt. Điểm lại chuyện phê bình, góp ý cho nhau, thậm chí có thể gọi là tranh luận, là "cãi vã" nhau trong giới văn chương nghệ thuật thời kì qua, tôi thấy nổi lên mấy hiện tượng sau: Người cao tuổi không rành mạng mủng dễ bị "đại bại" nếu "đụng độ" với những người trẻ, có khả năng "làm chủ công nghệ".
Cách làm phổ quát hiện giờ của một số trang web là: Đưa ảnh, thông tin về tác giả bài viết, địa chỉ nơi ở của họ kèm tên tuổi những người thân của họ rồi tổ chức, hô hào các blogger ẩn danh khắp nơi tham gia "chửi hội đồng", đe dọa hành hung. # Quan điểm của mình trước một cách nhìn, một ý kiến mà họ cho là lệch lạc, sai trái của ai đó, cuối cùng chỉ vì bị sức ép quá nặng nề từ cách làm không lương thiện nói trên, đành phải… buông xuôi để tránh những phiền lụy không đáng có cho mình và cả cho người thân của mình.
Thậm chí, không hiếm trường hợp, họ còn lên giọng du côn du kề với các tác giả có ý kiến không hợp quan điểm của mình, "dám" lên tiếng phê phán, chỉ trích mình.
Cũng vật, theo quan điểm của ông, khi tranh luận về cái hay của một áng thơ, "có khi cãi nhau, thì một người lập luận nào đó thắng cuộc, nhưng với thơ, thì kẻ quyết định chung cuộc là trí nhớ".
Trong thực tiễn, đã có những bậc thức giả, sau khi lên tiếng trình diễn. Chúng ta đều biết, trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, "quý hồ tinh bất quý hồ đa".
Có nghĩa, khi anh mạnh, anh nói thế nào cũng thành "phải". Lại một câu cách ngôn khác có nội dung rưa rứa: "Được làm vua, thua làm giặc": Một khi anh đã thắng, đã lên ngôi thì kẻ chống anh ắt bị quy là giặc. Vì thế, nếu lấy số đông để áp đảo, phân định thắng thua thì nhiều khi không giải quyết được vấn đề gì.
Đáp phỏng vấn báo điển tử Dân trí, nhạc sĩ Dương Thụ cho rằng: "Việc phê bình rất khó" bởi "ai cũng muốn an toàn". Người lên tiếng phê bình, góp ý trên các cơ quan báo chí chính thống (nhất là báo giấy) thường bị bất lợi so với các trang mạng hè, bởi các trang này có thể in bài vô tội vạ, bất kể dài ngắn, bất kể sử dụng ngôn ngữ đầu đường xó chợ đến đâu chăng nữa.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét